جنّات عدن بدل است از الجنّة به‌نحو بدل جزء از كل . مأتيّاً يعنى : مأتيّاً اليها يا آتياً . إلّا سلاماً استثناء منقطع است يعنى لكن . بالغيب يعنى فىالغيب ، حال است از وعد . تلك الجنّة مبتدا و خبر . [ بهشتيان و بهشت ] تفسير : فَخَلَفَ مِن بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضَاعُوا الصَّلَاةَ وَاتَّبَعُوا الشَّهَوَاتِ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيّاً يعنى : پس از رفتن آن پيامبران و هدايت‌يافتگان و انتخاب شدگان ، به جاى آنها جانشينان بدى جانشين آنها شدند ، كسانى كه نماز را ضايع كردند و پيروى از شهوات نمودند ، پس آنها به زودى به كيفر گمراهى خود خواهند رسيد . مراد از جانشينان بد ، امت هر يك از پيامبران است كه شريعت او را كنار گذاشتند . و مراد از ضايع كردن نماز ترك آن است به كلى و يا حفظ اصل و صورت و ترك شرايط صحت و صفات كمال آن است ، و لازمهء تضييع نماز ، ترك ساير واجبات شرع است به طريق اولى . و مراد از پيروى شهوات ، ارتكاب محرمات اصولى و فروعى است . إِلَّا مَن تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحاً فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ شَيْئاً استثناء از خلف ناصالح پيامبران است . يعنى : مگر كسانى از آنها كه از طغيان خود توبه كنند و ايمان آورند و عمل صالح انجام دهند ، كه آنها پس از مرگ و پيمودن مراحل برزخ و قيامت داخل بهشت مىشوند و هيچ گونه ستمى نمىبينند . يعنى نه از پاداش عمل نيكشان كسر مىشود و نه بر كيفر گناهانشان افزوده مىگردد . جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِى وَعَدَ الرَّحْمنُ عِبَادَهُ بِالْغَيْبِ إِنَّهُ كَانَ وَعْدُهُ مَأْتِيّاً يعنى : آنها داخل باغ‌ها و بهشت‌هايى مىشوند كه خداى رحمان به بندگان خود وعدهء در حال غيب داده ، يعنى در حالى كه آنها در دنيا غايب از موعودند و موعود نيز از آنها غايب است . حقيقت اين است كه وعدهء خداى رحمان ، آتى و آمدنى و تحقق‌يافتنى است ، و يا آن‌كه وعدهء خدا كه بهشت است مأتى است و محل ورود همهء صالحان است .